359 views 0 comments

Στα μυστήρια της Σαμοθράκης θα μυηθεί το Μουσείο Ακρόπολης

by on Ιούνιος 18, 2015
 

Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΓΑΣ

Σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα της Σαμοθράκης  θα παρουσιαστούν στο Μουσείο Ακρόπολης μέσα από την έκθεση «Σαμοθράκη. Τα μυστήρια των μεγάλων θεών», με την οποία το Μουσείο γιορτάζει τα έκτα γενέθλια του το Σάββατο 20 Ιουνίου.

Η περιοδική έκθεση,  που αποτελεί προϊόν συνεργασίας του Μουσείου Ακρόπολης- ένα από τα καλύτερα μουσεία του κόσμου με μεγάλη επισκεψιμότητα-  με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων Ροδόπης και Έβρου και του ειδικού στις αρχαιότητες της Σαμοθράκης, Δημήτρη Μάτσα,  θα ανοίξει για το κοινό την ίδια μέρα από τις 9 το βράδυ έως τα μεσάνυχτα και θα συνεχίσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2015 τις ώρες λειτουργίας του Μουσείου.

Για το συγκεκριμένο αφιέρωμα, θα «ταξιδέψουν» στην πρωτεύουσα 262 αρχαία έργα από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαμοθράκης (το οποίο ανακαινίζεται, ενώ παράλληλα ετοιμάζεται η επανέκθεσή του), πολλά από τα οποία βγαίνουν έξω από το νησί για πρώτη φορά: Ευρήματα από τις ανασκαφές του Ιερού των Μεγάλων Θεών, της Νεκρόπολης του οικισμού και της μινωικής εγκατάστασης στο Μικρό Βουνί.
Εκτός από τις 262 αρχαιότητες θα παρουσιαστούν αναπαραστάσεις των ιερών κτιρίων και των μυστηριακών τελετουργιών σε ψηφιακά βίντεο.

                                          Η έκθεση

Η πρώτη θεματική έκθεση της σειράς έχει θέμα τα περίφημα μυστήρια των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης, που τίμησαν με δωρεές λαμπρών οικοδομημάτων οι ηγεμόνες των ελληνιστικών βασιλείων. Συνολικά 252 εκθέματα (αρχιτεκτονικά μέλη, γλυπτά, αγγεία, ειδώλια, επιγραφές, μικροτεχνία), συγκροτήθηκαν σε ομάδες με κριτήριο τη σχέση τους με τα κτίσματα του ιερού. Στην πραγματοποίησή της συνέβαλε ουσιαστικά η μακρόχρονη εμπειρία του Δημήτρη Μάτσα, ο οποίος αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της αρχαιολογικής του σταδιοδρομίας στη Σαμοθράκη.

«Πολύ νωρίς άρχισαν να γεννιούνται δίπλα στις λατρείες των Ολύμπιων θεών μυστηριακές λατρείες προσιτές μόνο σε εκείνους που είχαν γίνει αποδεκτοί στις τελετουργίες μετά από συγκεκριμένες δοκιμασίες. Τα διασημότερα μυστήρια στην αρχαιότητα ήταν της Ελευσίνας και της Σαμοθράκης. Η αυστηρή επιταγή προς τους μυημένους να τηρήσουν απόλυτη μυστικότητα για το περιεχόμενο των μυστηρίων δεν άφησε περιθώριο για αποκάλυψη πολλών πληροφοριών για τα αρχαία μυστήρια. Οι ανασκαφές όμως στο ιερό της Σαμοθράκης έφεραν στο φως τελετουργικά κτήρια και σκεύη που μας επιτρέπουν να σχηματίσουμε μια εικόνα.» σημειώνει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης καθηγητής Δημήτριος  Παντερμαλής.

«Οι μυημένοι»,  συνεχίζει ο κ. Παντερμαλής, «πίστευαν ότι θα σωθούν με επίκληση των Μεγάλων Θεών από σοβαρούς κινδύνους στη θάλασσα και ότι ως μύστες θα γίνουν ευσεβέστεροι και δικαιότεροι άνθρωποι. Η τελετουργία γινόταν βράδυ, το  ιερό φωτιζόταν με πυρσούς, ο υποψήφιος έπρεπε να πάρει μέρος σε τελετή κάθαρσης, να εξομολογηθεί το πιο βαρύ από τα αμαρτήματά του, να παρακολουθήσει αφήγηση του ιερού λόγου με μυθολογικές ιστορίες, να φορέσει την πορφυρή φαρδιά ζώνη στη μέση του και να γίνει μάρτυρας της αποκάλυψης των ιερών συμβόλων.»

Ως εισαγωγή στα μυστήρια της Σαμοθράκης επιλέχτηκε ένα σύνολο ευρημάτων από τη θέση Μικρό Βουνί, λίγα χιλιόμετρα ΝΔ του ιερού, όπου οι ανασκαφές αποκάλυψαν οικισμό με οργανωμένη κοινωνική δομή της 3ης χιλιετίας π.Χ. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μινωικές σφραγίδες και τα σφραγίσματα με παράσταση διπλού πέλεκυ και ψαριού που έχουν τα αντίστοιχά τους στην Κνωσό. Ίσως η αρχαία παράδοση που θέλει τα μυστήρια να γεννήθηκαν στην Κρήτη και από εκεί να διαδόθηκαν σε άλλους τόπους να έχει ιστορική βάση.

Η έκθεση οργανώθηκε στην αίθουσα με βάση δύο κυκλικές κατασκευές του ιερού. Η πρώτη είναι ο θεατρικός κύκλος με αναβαθμούς για όρθιους θεατές, βωμό στο κέντρο και βάθρα αγαλμάτων στην περιφέρεια από τα οποία σώθηκαν πολλές χάλκινες βλεφαρίδες. Εκεί βρέθηκε το χρυσό λιονταράκι περσικής προέλευσης που κοσμούσε κάποιο ρούχο ή αντικείμενο.

+Σ+Χ+μ 0893_MAVR

Χρυσό έλασμα σε μορφή λιονταριού, αρχικά ραμμένο σε ύφασμα. Πιθανώς ήλθε ως λάφυρο από την Περσία και αφιερώθηκε στους Μεγάλους Θεούς από κάποιον στρατιώτη του Μεγάλου Αλεξάνδρου μετά την επιστροφή του από την εκστρατεία. 4ος αι. π.Χ.

Το δεύτερο κυκλικό κτήριο που παίζει καταλυτικό ρόλο στη σκηνοθεσία της έκθεσης είναι η Θόλος της βασίλισσας Αρσινόης Β΄ που την αφιέρωσε στους Μεγάλους Θεούς μεταξύ του 288 και 270 π.Χ. Η κατασκευή έχει προθήκες που υποδέχονται το μεγαλύτερο αριθμό των εκθεμάτων.  Σε σχέδιο έχει αποδοθεί η αρχιτεκτονική άρθρωση του κυκλικού τοίχου της θόλου με βωμούς διακοσμημένους με φιάλες και βουκράνια ανάμεσα στους κορινθιακούς κίονες. Από το κτήριο του Αρσινοείου εκτίθενται ένα μεγάλο πεταλόσχημο κεραμίδι της κωνικής στέγης, σίμη με λεοντοκεφαλή και ανθεμωτή ακροκέραμος. Από την επίχωση του κτηρίου παρουσιάζονται αγγεία πότου, πιάτα φαγητού και λυχνάρια. Το Αρσινόειο χρησίμευε για επίσημες συγκεντρώσεις μυστών και θεωρών του καλοκαιρινού πανηγυριού στο ιερό των Μεγάλων Θεών.

Σε δύο ανάγλυφα του 1ου αι. π.Χ. απεικονίζεται ένα κυκλικό κτήριο με τεράστιους πυρσούς δεξιά και αριστερά από την είσοδο που μοιάζει με τη θόλο της Αρσινόης Β΄.

Μια δεύτερη ενότητα εκθεμάτων προέρχεται από το Κτήριο του Τελετουργικού Χορού.  Κάτω από το δάπεδο σε ένα λάκκο βρέθηκαν αγγεία πότου του 7ου αι. π.Χ. Πρόκειται για τα παλιότερα λατρευτικά σκεύη του ιερού.  Από το κτήριο του τελετουργικού χορού εκτίθενται ανάγλυφα καλύμματα φατνωμάτων σε σκοπαδικό στυλ, ανθεμωτό υποτραχήλιο, υδρορρόη λεοντοκεφαλή, στήριγμα μαρμάρινου θρανίου και τέσσερα τμήματα ανάγλυφης ζωφόρου με αρχαϊστικές χορεύτριες. Το κτήριο θεωρείται χώρος τελετουργίας και σχετίστηκε με δωρεά του Φιλίππου Β΄ που στα μυστήρια της Σαμοθράκης γνωρίστηκε με την Ολυμπιάδα.

Η τρίτη ομάδα εκθεμάτων σχετίζεται με το κτήριο που ονομάστηκε από τους  ανασκαφείς Ιερόν και θεωρήθηκε ότι εκεί τελούνταν η τελευταία φάση της μυστικής λατρείας, η εποπτεία με την αποκάλυψη των ιερών συμβόλων.

Σήμερα υποστηρίζεται ότι είναι ο ναός του ιερού των Μεγάλων Θεών. Το κτήριο είχε θρανία κατά μήκος των τοίχων. Από τα ακρωτήρια των αετωμάτων του εκτίθενται το ανθεμωτό κεντρικό και το άγαλμα Νίκης από την γωνία.

Το ιερό των Μεγάλων Θεών έκλεινε στα δυτικά μια στοά 104 μέτρων που στους τοίχους της ήταν χαραγμένα ονόματα μυστών ενώ στα ανατολικά της υψωνόταν πάνω σε δωρικό κίονα το χάλκινο άγαλμα του Φιλίππου Ε. Στο βάθρο του που παρουσιάζεται στην έκθεση είναι χαραγμένη η επιγραφή: Βασιλέα Φίλιππον/Βασιλέως Δημητρίου/ Μακεδόνες/Θεοίς Μεγάλοις.

+Σ+γ+δ+ε+μ 0094_MAVR+Σ+γ+δ+ε+μ 0094_MAVR+Σ+γ+δ+ε+μ 0094_MAVR+Σ+γ+δ+ε+μ 0094_MAVRΣτη στοά ήταν πιθανώς στημένες οι επιγραφές με τα ονόματα των θεωρών και των μυστών.  Στην έκθεση περιλαμβάνονται: κατάλογος θεωρών από την Κω, τη Βαργυλία και τις Κλαζομενές (2ος αι. π.Χ.) και κατάλογοι μυστών από τη Χίο και τη Ρώμη (2ος αι. π.Χ.), από το κοινό των Θεσσαλών (2ος αι. π.Χ.), από τη Ρώμη και την Κατάνη (100 π.Χ.), από τη Θεσσαλονίκη και την Ηράκλεια Στρυμόνα (2ος /3ος  αι.μ.Χ.) και από τη Θάσο και τους Φιλίππους (2ος /3ος  αι.μ.Χ.).

Η τελευταία μεγάλη ενότητα της έκθεσης έχει ευρήματα από τις νεκροπόλεις της Σαμοθράκης: σειρά μελανόμορφων αγγείων ανάμεσά τους παναθηναϊκός αμφορέας του 525π.Χ., πήλινα ειδώλια, ενώτια, δακτυλίδια και χρυσά ελάσματα.

22046119_AES_0277_MAVR900.limghandler[1]

Αμφορέας Παναθηναϊκού σχήματος με παράσταση οπλισμένης Αθηνάς και αγώνα δρόμου που είχε χρησιμοποιηθεί ως τεφροδόχος.Γύρω στο 525 π.Χ.

Σημαντικό μεμονωμένο έκθεμα είναι ο πεσσός με την απαγόρευση της εισόδου στο ιερό στους μη μυημένους: ‘Αμύητον μη εισιέναι’ και στα λατινικά: ‘Deorum sacra qui non acceperunt non intrant’.

»Σαμοθράκης γεύσεις’

Τη βραδιά των εγκαινίων ο Δήμος Σαμοθράκης διοργανώνει στο Εστιατόριο του  Μουσείου  μια γευστική γνωριμία με την κουζίνα της Σαμοθράκης σε μια εκδήλωση με τίτλο  »Σαμοθράκης γεύσεις» με τοπικά πιάτα και εδέσματα του νησιού .

Παραδοσιακά προϊόντα της Σαμοθράκης τα οποία προσφέρθηκαν από ντόπιους παραγωγούς,  θα αποτελέσουν το μενού του δείπνου που θα δοθεί σε καλεσμένους της εκδήλωσης.  Σκοπός της εκδήλωσης είναι να προβληθεί η τοπική γαστρονομία η οποία σε συνδυασμό με την παρουσίαση της πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και της σύγχρονης Σαμοθράκης θα »μεταφέρει» τον επισκέπτη στην πατρίδα της Νίκης.

Παράλληλα το ίδιο βράδυ θα προβληθεί σε πρώτη προβολή το ντοκιμαντέρ »ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ» που φέρει τη σφραγίδα του Κώστα Γαβρά, σε σκηνοθεσία Αγγελικής Αριστομενοπούλου και παραγωγή της «White Room» σε συνεργασία με το Centre Culturel Hellenique.  Το κοινό θα μπορεί να παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ καθ όλη τη διάρκεια της έκθεσης από τις 21/06 ως τις 30/09.  Ακόμη θα παρουσιαστεί βίντεο γυρισμένο στη Σαμοθράκη με τις «αρχαϊκές» σκηνές του νησιού να «συνομιλούν» με τις αρχαιότητες.

Σημειώνεται ότι την ημέρα των γενεθλίων του μουσείου  οι εκθεσιακοί χώροι και το εστιατόριο του Μουσείου θα παραμείνουν ανοιχτά από τις 8 το πρωί έως τα μεσάνυχτα και η είσοδος θα είναι μειωμένη (3 ευρώ) για όλους.

Επιπλέον, την Κυριακή 21 Ιουνίου 2015, στις 10 π.μ., θα πραγματοποιηθεί επιστημονική ημερίδα με ανακοινώσεις από τις πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες στη Σαμοθράκη.

Be the first to comment!
 
Leave a reply »