Βιβλίο
784 views 0 comments

Δείπνο με μάγισσες και κολατσιό με δράκους -Μια γαστριμαργική περιπλάνηση της Ζωής Βαλάση στα λαϊκά παραμύθια

by on Ιανουάριος 14, 2016
Details
 
Editor Rating
Total Score

Hover To Rate
User Rating
User Score

You have rated this

 

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΓΑ

«Παραμύθι μύθι μύθι

το κουκί και το ρεβίθι

που το κάνουνε στραγάλι

να το τρώνε οι μεγάλοι

που το κάνουν μπεμπεμπλιά

να το τρώνε τα παιδιά.

Αρχή του παραμυθιού, καλησπέρα σας…

Ή, μήπως, καλή σας όρεξη;»

 
Είκοσι εννιά ελληνικά λαϊκά παραμύθια στην ντοπιολαλιά της προέλευσής τους, με κοινό στοιχείο τη σημασία του φαγητού στην πλοκή τους, περιλαμβάνονται στο βιβλίο της Ζωής Βαλάση με τίτλο: «Δείπνο με μάγισσες και κολατσιό με δράκους», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Κέδρος».

Μια μικρή μελέτη, ως πρόλογος, ξεναγεί τον αναγνώστη σ’ αυτόν τον κόσμο με τις πραγματικές ή συμβολικές πανδαισίες, τα εξωτικά ή απατηλά εδέσματα, με φρούτα και ζαρζαβατικά που γονιμοποιούν, ζαχαρένιους γαμπρούς, ψωμί κι αλάτι, αίμα, γάλα του φεγγαριού.

VALASH_DEIPNOsel3

«Η παρούσα συλλογή, με τον απειλητικό τίτλο, ακολουθεί στην ουσία τον υπότιτλο. Αποτελεί μια – ασφαλή – περιπλάνηση στα λαϊκά παραμύθια που διάλεξα από το αρχείο μου με κοινό στοιχείο την έντονη παρουσία της τροφής, τη σημασία του φαγητού στην πλοκή και, κυρίως, τους τρόπους της πρόσληψης, της ετοιμασίας και της κατανάλωσής του», σημειώνει η συγγραφέας στον πρόλογο της έκδοσης.

«Η σχέση του παραμυθιού με την πραγματική ή τη συμβολική τροφή είναι ενδιαφέρουσα πρόκληση, γιατί το φαγητό, είτε ως ζωτική ανάγκη είτε ως ψυχικό καταφύγιο, αποτελεί καίριο μέρος της ζωής και του πολιτισμού. Το παραμύθι και το φαγητό ήταν μέχρι πριν από πενήντα χρόνια οι καλύτερες αφορμές και ευκαιρίες που διαθέτανε οι άνθρωποι για συγκέντρωση με ενεργητική προσωπική συμμετοχή. Φυσικά, τα ψωμιά, ο φούρνος γεμάτος καρβέλια και η παρουσία μιας γυναίκας που καταπιάνεται με αυτόν γνωρίζοντας ή μη γνωρίζοντας την τέχνη, τα μήλα, το νερό, τα ψητά και τα ωμά, οι ανθρωποφάγοι δράκοι, οι μάγισσες-αρμέχτρες του φεγγαριού, και τόσα άλλα που σερβίρονται και σερβίρουν στα παραμυθένια δείπνα έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης σε αρκετά συγγράμματα και είναι πράγματι ενδιαφέρουσες οι ψυχαναλυτικές ερμηνείες και οι διεπιστημονικές προσεγγίσεις, συσχετίσεις και αναλύσεις που έχουν διατυπωθεί.», εξηγεί η Ζωή Βαλάση.

VALASH_DEIPNOsel2

                                             Παραμυθική γαστρονομία

Τα παραμύθια είναι ελληνικά, λαϊκά, από διάφορα μέρη (Εύβοια, Θράκη, Κέρκυρα, Σποράδες, Λακωνία, Χίος, Μακεδονία, Πελοπόννησος, Κρήτη, Θεσσαλία κα), καταγραμμένα όπως τα άκουσε η συγγραφέας από τις ίδιες τις παραμυθούδες και τους παραμυθάδες, ή όπως της τα διηγήθηκαν γιοι, κόρες κι εγγονές τους, και μερικά όπως τα θυμάται η ίδια από παλαιές διηγήσεις.

«Η συλλογή προσκαλεί τον αναγνώστη να δει τα παραμύθια με άλλο μάτι. Να μπει σ’ έναν κόσμο που κατακλύζεται από γεύσεις και οσμές, πραγματικές και συμβολικές πανδαισίες, καθημερινών, εξωτικών ή ανύπαρκτων εδεσμάτων, γλυκών, φρούτων, ακόμα και… σωμάτων με σάρκα και, κυρίως, με αίμα. O σκοπός έχει κάτι το παιγνιώδες, αλλά γι’ αυτό ίσως οδηγήσει σε μια πιο αυθόρμητη προσέγγιση στο λαϊκό παραμύθι, και μια βαθύτερη ίσως γνωριμία με αυτό, καθώς στην εποχή μας το παραμύθι διαρκώς περνά από νέες δοκιμασίες: πότε εξοστρακίζεται και προγράφεται ως υποπροϊόν ή ως ψυχοφθόρο, και πότε χρίζεται το πολυτιμότερο αντικείμενο πολυεπιστημονικής ανατομίας και αναλύεται μέχρι διαλύσεως. Το λαϊκό παραμύθι όμως, σε πείσμα όλων, είναι παιχνίδι, δηλαδή απόλαυση.», προσθέτει η συγγραφέας.

VALASH_DEIPNOsel115

Στη συλλογή η συγγραφέας παραθέτει σχετικές παροιμίες και λαϊκές εκφράσεις, όπως «Πρώτα θεμέλια του σπιτιού ψωμί, κρασί και λάδι», «Όποιος πεινάει καρβέλια ονειρεύεται», «Το χειμώνα φούρναρης και το θέρος περβολάρης», «Το μήλο όσο κρύβεται, τόσο γλυκά μυρίζει», «Το κάστανο ποθεί κρασί και το καρύδι μέλι», «Θα σου πω ένα παραμύθι στρογγυλό σαν το ρεβίθι, θα σου πω ένα παραμύθι μακρουλό σαν κολοκύθι», «Και τρώγανε και πίνανε και καμιανού δε δίνανε».

VALASH_DEIPNOsel201

Από το μυθικό και λογοτεχνικό εδεσματολόγιο της συλλογής ανθολογήσαμε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Αχάραγα την άλλη μέρα σηκώνεται η μάγισσα, παίρνει ζάχαρη και μέλι, παίρνει άσπρο αλεύρι, κάντιο και ροδόνερο, παίρνει βανίλια και μόσκο και αθόγαλο, τα ζυμώνει, τα μυρώνει, τα πλάθει και κάνει ένα τσουπωτό παλικάρι με τα όλα του». («Ο Ζαχαράκης», παραμύθι της Ηπείρου)

«Έβγαλε από την τσέπη της το φουντουκάκι, το άνοιξε, και τι να δει! Από μέσα βγήκε ένα φόρεμα ωραιότατο, που ΄χε πάνω κεντημένη όλη τη γη με τα λουλούδια! Και μαζί, ένα ζευγάρι γοβάκια, κι ένα μαντήλι όλο λουλούδια, κεντημένο» («Το φουντουκάκι, το καρύδι και τ΄αμύγδαλο», παραμύθι της Μακεδονίας)

Βιογραφικά:

VALASH.jpg.thumb_100x120_255e9cd1faf623aacb48373450ef340e[1]

 Η Ζωή Βαλάση (το γένος Τζίμα) είναι συγγραφέας και κριτικός. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1945. Τελείωσε τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Σορβόννη – Παρίσι IV. Από το 1976 εκδίδει βιβλία για παιδιά – παραμύθια, διηγήματα, ποιήματα, έργα για θέατρο και κουκλοθέατρο, λαογραφικές συλλογές, ανθολογίες μύθων, και βιβλία για μεγάλους, εγχειρίδια ιστορίας-κριτικής και επιλογής παιδικού βιβλίου. Από το 1975 έως το 1989 είχε τακτική στήλη κριτικής παιδικού βιβλίου σε καθημερινή εφημερίδα, ενώ συνεργάζεται με διάφορα έντυπα – πολιτικά, λογοτεχνικά, παιδικά – και με ραδιοτηλεοπτικά μέσα, ως κριτικός ή ως δημιουργός. Από το 1986 ως το 2008 δίδασκε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση «Λογοτεχνία και Βιβλία για παιδιά». Σε συνεργασία με τον Διονύση Βαλάση, δημιουργούν τα εκπαιδευτικά οπτικοακουστικά προγράμματα Πολύπτυχο, με θέματα τη γλώσσα, τις τέχνες, την ιστορία, το βιβλίο. Έχει προσκληθεί και έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα και την ελληνική παιδική λογοτεχνία σε διεθνή συνέδρια, διεθνείς συναντήσεις και εκδηλώσεις για το βιβλίο και έχει τιμηθεί με ελληνικές και διεθνείς διακρίσεις για το έργο της.

6572[1]

Η Βάλλυ (Ευαγγελία) Λιάπη γεννήθηκε το 1945 στην Τρίπολη Αρκαδίας. Σπουδές έκανε στην Αμερική και στην Αθήνα, όπου τελείωσε Γραφικές Τέχνες και Διακόσμηση στο Ελεύθερο Σπουδαστήριο Καλών Τεχνών Βακαλό. Επίσης, στο Λονδίνο, από το Guildhall Metropolitan University 1999-2003, απέκτησε δίπλωμα City & Guilds, αργυροχρυσοχοΐας.. Έχει ασχοληθεί με κατασκευή χαρτιού, γλυπτογραφία, σμάλτο, υφαντική, και εργάζεται ως εικονογράφος παιδικών βιβλίων και περιοδικών, ενώ σχεδιάζει και κατασκευάζει κοσμήματα. Έχει πάρει μέρος, ως εικονογράφος και ως αργυροχόος, σε 26 ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει εικονογραφήσει βιβλία πολλών συγγραφέων και έχει συνεργαστεί με διάφορους εκδοτικούς οίκους και περιοδικά («Το Ρόδι», «Δύο», «Νέοι γονείς και παιδί»,» Αρχαιολογία»).

Info:

 Δείπνο με μάγισσες και κολατσιό με δράκους

Έτος έκδοσης: 2015 (Κέδρος)

ΣΕΛ.: 264 Σχήμα: 17 Χ 24

Εικονογράφηση: Έγχρωμη

Εικονογράφος: Βάλλυ Λιάπη

Ηλικία: Από 9 ετών

 

Be the first to comment!
 
Leave a reply »