162 views 0 comments

Ρούμπεν Έστλουντ, σουηδός σκηνοθέτης: «Μου αρέσει να προκαλώ τον εαυτό μου, την ηθική μου».

by on Νοέμβριος 7, 2017
 

Μια απολαυστική και διαφωτιστική συζήτηση με τον σουηδό σκηνοθέτη Ρούμπεν Έστλουντ, επίτιμο καλεσμένο του 58ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει το κοινό του φεστιβάλ, στην αίθουσα Παύλος Ζάννας. Η φετινή διοργάνωση φιλοξενεί ρετροσπεκτίβα στο έργο του δημιουργού, ο οποίος βραβεύτηκε με το Χρυσό Φοίνικα στο φετινό Φεστιβάλ Καννών για την νέα του ταινία Το τετράγωνο.

Για την πρώτη του απόπειρα στο σινεμά μυθοπλασίας, το φιλμ Μογγόλος κιθαριστής (2004), ο σκηνοθέτης επισήμανε ότι έκανε την ταινία με πολύ θυμό και ενέργεια, θέλοντας να δείξει ποιος πραγματικά ήταν, για «να κατακτήσω μια θέση στη σουηδική κινηματογραφική βιομηχανία», όπως εξήγησε σχετικά. Ο ίδιος θεωρεί ότι υπήρξε ιδιαίτερα τυχερός, ιδίως με την έλευση της μικρής, ψηφιακής και σχετικά φτηνής κάμερας τα χρόνια της πανεπιστημιακής του εκπαίδευσης, η οποία του έδωσε τη δυνατότητα να γυρίζει ταινίες χωρίς μεγαλεπήβολα στάνταρ παραγωγής. Ωθούμενος από τη μεγάλη δημιουργική επιρροή του «Δόγματος 95» και έχοντας κοντά του μια πολύ στενή ομάδα ανθρώπων (ο παραγωγός των ταινιών Το τετράγωνο και Ανωτέρα βία Erik Hemmendorff ήταν ήδη ένας από αυτούς) κατάφερε να εμποτίσει με ενέργεια το πρώτο του φιλμ μυθοπλασίας. «Αυτό που έχει πολύ μεγάλη σημασία για μένα, είναι η στάση, η συμπεριφορά ενός δημιουργού απέναντι στις κινούμενες εικόνες. Κάποιος κριτικός όταν είχε δει το Μογγόλος κιθαριστής είπε ότι δεν είναι κινηματογραφική ταινία, αλλά φιλμ κινούμενων εικόνων. Όμως, αν τελικά μιλάς για κινούμενες εικόνες και όχι για ταινίες, αλλάζοντας ριζικά τους όρους, βρίσκεις τον εαυτό σου πιο ελεύθερο να στοχαστεί γύρω από την ουσία του τι σημαίνει σινεμά», σημείωσε ο ίδιος.

Μιλώντας για τη σχέση του με τους χαρακτήρες των ταινιών αλλά και τους ηθοποιούς του, ο σκηνοθέτης σημείωσε ότι θεωρεί κοινωνιολογικά πολύ ενδιαφέρον να βλέπει τους χαρακτήρες του να αποτυχαίνουν. «Σε πολλές περιπτώσεις γνωρίζεις ποιο είναι το σωστό. Αλλά μου αρέσει να συμμετέχω σε καταστάσεις, ακόμη κι όταν ξέρω ότι κάνω λάθος. Μου αρέσει να προκαλώ τον εαυτό μου, την ηθική μου». Για τον ίδιο κι τις ταινίες του, τα ηθικά διλήμματα συνιστούν ίσως τις πιο ενδιαφέρουσες περιστάσεις. Όσον αφορά τους ηθοποιούς, πιστεύει ότι η μεγάλη πίεση δεν οδηγεί πουθενά. «Το σημαντικότερο είναι να τους συμπεριφερθείς με τρυφερότητα. Το να ταυτίζεσαι μαζί τους σημαίνει να τους φροντίζεις, να τους νοιάζεσαι», είπε.

Αναφερόμενος στην ιδέα που γέννησε τη νέα του ταινία Το τετράγωνο, o δημιουργός περιέγραψε ένα καλλιτεχνικό πρότζεκτ που επιμελήθηκε στο Βάρναμο της Σουηδίας. Το έργο αυτό συνιστά μια δημιουργική τοποθέτηση πάνω στην παράνοια των ανθρώπινων σχέσεων, δημιουργώντας έναν συμβολικό χώρο (στην πραγματικότητα σχεδιάστηκε ένα τετράγωνο σε κεντρικό σημείο της πόλης), μέσα στο οποίο όσοι σταθούν οφείλουν να διατηρήσουν άθικτη την ανθρωπιά τους. «Τώρα αυτά τα installations έχουν εξαπλωθεί και αλλού, στη Νορβηγία για παράδειγμα, έχοντας το καθένα όμως τη δική του ξεχωριστή χρησιμότητα», πρόσθεσε σχετικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η τελευταία του ταινία, που διαδραματίζεται σε ένα περιβάλλον υψηλής τέχνης, ωθεί το θεατή να αναστοχαστεί πάνω στον κυνισμό της καθημερινότητας. «Ο σκοπός του φιλμ είναι να μεταδίδει τροφή για σκέψη. Να ωθεί κάποιον να συμφωνεί ή ακόμη και να διαφωνεί με αυτό που βλέπει. Και τελικά να αλλάζει τη συμπεριφορά του», παρατήρησε χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας, ο Έστλουντ σημείωσε ότι ιδίως οι Αμερικάνοι ηθοποιοί με τους οποίους δούλεψε για πρώτη φορά στο τελευταίο του φιλμ Το τετράγωνο, χρειάστηκε να προσαρμοστούν σε μια λιγότερο τηλεοπτική συνθήκη, τονίζοντας επίσης ότι δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά από το να μιμούμαστε συμπεριφορές. «Ο σκοπός είναι να αντιλαμβανόμαστε τη μίμηση. Να δημιουργούμε συμπεριφορές και να μαθαίνουμε από αυτές. Ίσως ακόμη και οι πιο ρομαντικές στιγμές της ζωής μας να προέρχονται μέσα από ασυνείδητες μιμήσεις κινηματογραφικών ρομαντικών κομεντί», κατέληξε ο ίδιος.

Be the first to comment!
 
Leave a reply »