1057 views 0 comments

Σύρμω Καπούτση, εκπαιδευτικός-συγγραφέας: «Οι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας προσφέρουν στα παιδιά πολύτιμα μαθήματα ζωής»

by on Νοέμβριος 10, 2017
 

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΓΑ

Οι περιπέτειες του οινοποιού Διόνυσου και των άλλων θεών του Ολύμπου, τα θαυμαστά κατορθώματα του Θησέα, οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή, ο Ιάσονας και η αργοναυτική εκστρατεία, οι δοκιμασίες του πολυμήχανου Οδυσσέα στο ταξίδι επιστροφής του στην Ιθάκη, ο Τρωικός πόλεμος, η αναμέτρηση του Περσέα με τη φοβερή Μέδουσα, οι αμέτρητοι άθλοι του ατρόμητου ήρωα Βελλεροφόντη, η γενναία Αταλάντη, ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος που χάθηκε προσπαθώντας να φτάσει τους θεούς και οι ιστορίες του Προμηθέα, της Πανδώρας, του Δευκαλίωνα και της συζύγου του Πύρρας, του Ασκληπιού, της Ευρώπης , του Ήλιου και της Σελήνης, ζωντανεύουν δια χειρός της εκπαιδευτικού και συγγραφέως από τον Έβρο, Σύρμως Καπούτση και του εξαιρετικού εικονογράφου Νέστορα Ξουρή.

Η συγγραφέας προσεγγίζει με αγάπη την ελληνική μυθολογία, σέβεται τους μύθους και το παιδί, διασκευάζοντας αγαπημένες ιστορίες , που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «Διάπλαση». Όλη η ελληνική μυθολογία γραμμένη με πολύ απλό λόγο, σαν ένα ευχάριστο παραμύθι, σε οκτώ εύχρηστα βιβλία, που δίνουν στο παιδί τη γνώση, μαγεύουν και ζωηρεύουν τη φαντασία του.

Το κάθε βιβλίο χωρίζεται σε μικρές ενότητες και κάθε ενότητα αποτελεί μια ξεχωριστή ιστορία, που διαβάζεται εύκολα ακόμη και από πολύ μικρά παιδιά. H σειρά των βιβλίων Ελληνική Μυθολογία των Εκδόσεων Διάπλαση, είναι εγκεκριμένη από το Υπουργείο Παιδείας και το Υπουργείο Πολιτισμού και κυκλοφορεί και στην αγγλική γλώσσα.
Η Σύρμω Καπόυτση μίλησε στην artpress-παραμεθόριες ματιές στον πολιτισμό, για το συναρπαστικό ταξίδι της στον κόσμο των μύθων, για την ανθρωποκεντρική προσέγγιση τους στα βιβλία της, που βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τη φαντασία και την σκέψη τους, για την παιδαγωγική αξία της ελληνικής μυθολογίας και σημειώνει ότι τα παιδιά έχουν ανάγκη από ήρωες με θετικά και ταυτόχρονα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, όπως είναι οι πρωταγωνιστές των ελληνικών μύθων.

Από πότε ξεκίνησε η αγάπη σας για την ελληνική μυθολογία;

-Τους ελληνικούς μύθους τους αγάπησα από τότε που τους πρωτογνώρισα. Θυμάμαι τον εαυτό μου παιδί ακόμη να διαβάζω για τον Τρωικό πόλεμο και να συγκινούμαι όταν η Ανδρομάχη με το μικρό της γιο αγκαλιά αποχαιρετά για τελευταία φορά τον αγαπημένο της Έκτορα και προβλέπει το πικρό τους τέλος, όταν ο γέροντας Πρίαμος αναγκάζεται να φιλήσει τα χέρια του πιο μισητού εχθρού του, ικετεύοντάς τον να του δώσει το σώμα του νεκρού του παιδιού για να το κηδέψει όπως του ταιριάζει. Θα μπορούσα να θυμηθώ πολλά… Μεγάλωσα με τις ιστορίες αυτές, που με γοήτευαν και με συνάρπαζαν πάντα, και αργότερα είχα την ευκαιρία να τις αγαπήσω ακόμη περισσότερο μέσα από τα έργα των μεγάλων δημιουργών της επικής και δραματικής ποίησης κατά τη διάρκεια των σπουδών μου και στη συνέχεια. Και χαίρομαι που με τη διπλή μου ιδιότητα, της φιλολόγου και της συγγραφέα, μπορώ να μοιραστώ την αγάπη μου για τις ιστορίες αυτές τόσο με τους μαθητές μου όσο και με τους μικρούς αναγνώστες και να τους μυήσω στον υπέροχο κόσμο τους.

Οι δικές σας διασκευές στο πλούσιο υλικό της ελληνικής μυθολογίας, τι καινούργιο δίνουν στους μικρούς και μεγάλους αναγνώστες;
-Πρόθεσή μας ήταν να δημιουργήσουμε μια σειρά που θα διακρίνεται από συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και θα εκφράζει μια σύγχρονη αισθητική τόσο στο λόγο όσο και στην εικόνα που τον συνοδεύει. Σε ό,τι αφορά το κείμενο, το έγραψα λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις για το παιδί – αναγνώστη. Πρόκειται για ένα κείμενο απλό αλλά όχι απλοϊκό, που αντιμετωπίζει τον μικρό αναγνώστη με σεβασμό και στοχεύει στην αισθητική του απόλαυση μέσω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όπως το ύφος, ο ρυθμός, η επιλογή των λέξεων ή των λογοτεχνικών σχημάτων, εμπλουτίζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο την αναγνωστική του εμπειρία. Η συμπερίληψη στην αφήγηση του στοιχείου του διαλόγου και του ευθύ λόγου προσδίδει στο κείμενο μεγαλύτερη αμεσότητα και ενδιαφέρον, κάτι που βοηθά το παιδί να προσεγγίσει και να κατανοήσει καλύτερα τους ήρωες. Αρχή μου είναι το κείμενο που γράφω να αρέσει πρώτα σε μένα, να είναι ένα κείμενο που θα διάβαζα με ενδιαφέρον και ευχαρίστηση, που ελπίζω επομένως ότι με τον ίδιο τρόπο θα το διαβάσουν τόσο οι μικροί όσο και οι μεγαλύτεροι αναγνώστες που βοηθούν τα παιδιά στις πρώτες τους αναγνωστικές απόπειρες.

-Εσείς πως προσεγγίζετε την ελληνική μυθολογία, ποια διαφορετική ανάγνωση προτείνετε μέσα από τα βιβλία σας;
-Η προσέγγιση των μύθων στα βιβλία μου είναι ανθρωποκεντρική. Οι περιπέτειες των ηρώων, τα διλήμματα και οι επιλογές τους, τα κατορθώματα αλλά και οι αδυναμίες τους μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για προβληματισμό αναφορικά με την ανθρώπινη ύπαρξη, τις δυνατότητες και τα όρια της, τις σχέσεις με τους άλλους, τις ηθικές αρχές που αξίζει να διέπουν τη ζωή μας. Για να επιτευχθεί μια τέτοια κριτική προσέγγιση, που θα συμβάλει στην προσωπική εξέλιξη του κάθε αναγνώστη, η παρουσίαση του μύθου θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που να επιτρέπει πολλαπλές αναγνώσεις. Προσπάθησα να αποφύγω τον διδακτισμό και την προγονολατρεία που κάποιες φορές συνοδεύουν τις αφηγήσεις των μύθων αυτών και να γράψω κείμενα που αναδεικνύουν τον πολυσήμαντο χαρακτήρα των ιστοριών και βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν τη φαντασία και τη σκέψη τους.
-Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με τους συγκεκριμένους μύθους;
-Επέλεξα κατ’ αρχάς να ασχοληθώ με τους γνωστότερους ελληνικούς μύθους και ήρωες, που αποτελούν συλλογικά σύμβολα και επομένως θεωρώ ότι πρέπει να γνωρίσουν τα παιδιά για να μπορούν να αντιληφθούν στη συνέχεια και το συμβολισμό που το κάθε πρόσωπο και η κάθε ιστορία φέρει: το πρότυπο του Οδυσσέα, για παράδειγμα, του ανθρώπου που αγωνίζεται, που δεν εγκαταλείπει, που επινοεί πάντα τρόπους να αξιοποιήσει τις συνθήκες και τις δυνατότητές του ώστε να πετύχει το στόχο του ή το σύμβολο του Ηρακλή, που θέτει τις δυνάμεις του στην υπηρεσία του κοινού καλού και αναλαμβάνει την ευθύνη να δώσει λύσεις σε προβλήματα που ταλανίζουν το σύνολο. Κάποιους από τους μύθους αυτούς θα συναντήσουν τα παιδιά αργότερα σε σημαντικά έργα της ελληνικής και παγκόσμιας γραμματείας, στα ομηρικά έπη για παράδειγμα ή στις αρχαιοελληνικές τραγωδίες. Επιλέξαμε επίσης να συμπεριλάβουμε στη σειρά και μύθους λιγότερο ίσως γνωστούς στα παιδιά, αλλά που θεωρούμε σημαντικούς για το πλούσιο σε νοήματα περιεχόμενό τους και θέλουμε να τους γνωρίσουν, όπως αυτούς του Προμηθέα, του Ορφέα ή του Ίκαρου.

-Τι  προσφέρετε στα παιδιά από το ταξίδι σας αυτό στους ελληνικούς μύθους;

-Επειδή ακριβώς οι ελληνικοί μύθοι είναι κάτι που αγαπώ, θέλω να πιστεύω ότι στα κείμενά μου έχουν περάσει στοιχεία που θα επιτρέψουν στα παιδιά να νιώσουν ενδιαφέρον και συγκίνηση και να απολαύσουν ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο του μύθου. Η μυθολογία δεν είναι ένα παραμύθι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο. Αποτελεί την πρώτη απόπειρα του ανθρώπου να ερμηνεύσει τον κόσμο, τις δυνάμεις που τον συνθέτουν και τον οργανώνουν, τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος πρέπει να ζει τη ζωή του. Πέρα από την καλλιέργεια του λόγου και την αισθητική απόλαυση, οι μικροί αναγνώστες δέχονται ερεθίσματα που τους βοηθούν στη νοητική, συναισθηματική και ηθική τους ανάπτυξη.
Τα παιδιά έχουν ανάγκη από ήρωες; Τι μαθαίνουν, τι αντλούν από τους ελληνικούς μύθους;
-Τα παιδιά έχουν ανάγκη από ήρωες με θετικά και ταυτόχρονα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, που θα τους επιτρέψουν να ταυτιστούν μαζί τους και να αντλήσουν στοιχεία που θα τα βοηθήσουν στη διαμόρφωση της προσωπικής τους φιλοσοφίας ζωής. Τέτοιοι ήρωες είναι οι πρωταγωνιστές των ελληνικών μύθων που, άλλοτε με τα κατορθώματα και άλλοτε με τα λάθη και τις αδυναμίες τους, προσφέρουν στα παιδιά πολύτιμα μαθήματα ζωής.


-Ποια είναι η παιδαγωγική αξία της ελληνικής μυθολογίας;
-Η ελληνική μυθολογία είναι μια από τις σημαντικότερες και πιο γνωστές μυθολογίες παγκόσμια. Δεν είναι τυχαίο ότι μυθικοί έλληνες ήρωες αποτελούν πανανθρώπινα σύμβολα που συγκινούν και εμπνέουν διαχρονικά. Μέσα από τους μύθους αναδεικνύονται μερικές από τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της αρχαιοελληνικής σκέψης, όπως αυτή του μέτρου. Κάθε φορά που κάποιος ήρωας υπερβαίνει το μέτρο αντιμετωπίζει την οργή και την τιμωρία των θεών. Θεωρώ πως αν κάποιος θα ήθελε να αποδώσει με μια μόνο λέξη τον πυρήνα τη αρχαίας ελληνικής κοσμοθεωρίας, η λέξη αυτή θα ήταν το μέτρο. Τέτοιες ιδέες, που περνούν έμμεσα και γι’ αυτό πιο αποτελεσματικά στη συνείδηση του αναγνώστη, μπορούν να έχουν θετική συμβολή στη διαμόρφωση του προσωπικού του αξιακού συστήματος. Η παιδαγωγική τους αξία είναι εξάλλου φανερή στον τρόπο με τον οποίο συνομιλούν μαζί τους διαχρονικά μεγάλοι δημιουργοί φωτίζοντας κάθε φορά διαφορετικές πτυχές του τόσο πλούσιου σε νοήματα περιεχομένου τους. Θα θυμηθώ εδώ, αντί επιλόγου, τους αγαπημένους μου στίχους από την Ιθάκη του Καβάφη που έχουν αποτελέσει για τόσους ανθρώπους ορόσημο για τον τρόπο βίωσης της ζωής τους:
«Τοὺς Λαιστρυγόνας καὶ τοὺς Κύκλωπας,
τὸν ἄγριο Ποσειδώνα δὲν θὰ συναντήσεις,
ἂν δὲν τοὺς κουβανεῖς μὲς στὴν ψυχή σου,
ἂν ἡ ψυχή σου δὲν τοὺς στήνει ἐμπρός σου.»

 

 

Βιογραφικό σημείωμα:
Γεννήθηκε στις Φέρες Έβρου, σε μιαν άκρη του ελληνικού χάρτη, γι’ αυτό και δεν της αρέσει ό,τι βρίσκεται στη μέση: τρώει τις γωνίες απ’ τα γλυκά του ταψιού, τις άκρες απ’ την πίτσα, κοιμάται πάντα έξω -έξω στο κρεβάτι και στο σχολείο καθόταν στο πρώτο ή στο τελευταίο θρανίο. Μεγάλωσε συντροφιά με τα παραμύθια της αγαπημένης της γιαγιάς. Σιγά σιγά, έγινε κι αυτή μια μικρή παραμυθατζού. Παραμύθιαζε τους γονείς της στην αρχή, τους δασκάλους αργότερα, όταν μεγάλωσε κι άλλους… Σε μερικούς απ’ αυτούς άρεσε πολύ να την ακούνε κι ακόμη περισσότερο να την πιστεύουν! Της αρέσουν οι ανθισμένες μυγδαλιές, η θάλασσα, τα μακαρόνια, τα διαλείμματα (αποφάσισε να πηγαίνει στο σχολείο μέχρι να βγει στη σύνταξη), να περπατάει ξυπόλητη και να κοιμάται στρωματσάδα. Όμως αυτό που ήθελε πάντα πιο πολύ ήταν να δίνει χαρά στα παιδιά με τις ιστορίες της και να ταξιδεύει μαζί τους σε κόσμους φανταστικούς.

 

Έργα της:
Odysseus – The return to Ithaca, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2014,
Theseus, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2014,
Jason and the Argonauts, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2014,
Twelve gods of Olympus, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2012,
The Trojan War, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2011,
The twelve labours of Hercules, (μτφρ: Kathleen Ann O’Donnell), Διάπλαση, Αθήνα, 2009,
Ένα μαύρο βότσαλο που το έλεγαν Μαυρίκιο, Διάπλαση, Αθήνα, 2008,
Η Λήδα και η γαρίδα νούμερο 0, Διάπλαση, Αθήνα, 2007, Ιστορίες, Διάπλαση, Αθήνα, 2007,
Θεότητες και ήρωες, Διάπλαση, Αθήνα, 2007, Οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου, Διάπλαση, Αθήνα, 2006, Θησέας, Διάπλαση, Αθήνα, 2006, Οδυσσέας, ο γυρισμός στην Ιθάκη, Διάπλαση, Αθήνα, 2006, Τρωικός πόλεμος, Διάπλαση, Αθήνα, 2005, Ηρακλής, οι δώδεκα άθλοι, Διάπλαση, Αθήνα, 2005, Ιάσονας, η αργοναυτική εκστρατεία, Διάπλαση, Αθήνα, 2005.


INFO:
EΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΑΠΛΑΣΗ
ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ 76 10680 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ:210-3808455 FAX: 2103808445
e-mail:info@diaplasibooks.gr – www.diaplasibooks.gr

Be the first to comment!
 
Leave a reply »