128 views 0 comments

Tα ποιήματα της Κυριακής

by on Απρίλιος 16, 2017
 

Επιμέλεια ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ

Στα ποιήματα της Κυριακής  ο Ηλίας Λάγιος (από την ποιητική συλλογή «Ο άνθρωπος από τη Γαλιλαία (ένα πόνημα Θελογικόν) », Εκδόσεις Ερατώ,  2004).

 

Υποχοχή: Ο ποιητής Γιάννης Δάλλας γράφει, «…και κάτω απ’ όλους, σαν σε περιμετρική υπόγεια με πολλές επισταθμίες σπινθηρίζει, πάντα απρόβλεπτη και ανατρεπτική, η ποίηση του Ηλία Λάγιου». Ανατρεπτική είναι η σύνθεση του ποιητή «Ὁ ἄνθρωπος ἀπό τή Γαλιλαῖα (ἕνα πόνημα θεολογικόν) ». Πρόκειται για δεκαεννέα ποιήματα με θέμα τον βίο του Χριστού, τα οποία εναλλάσσονται με κείμενα πατέρων της Εκκλησίας και υμνωδών. Το σύνολο ανάγεται σε μία άρια της γέννησης και των παθών του Ιησού, με λεπτά υφασμένους στίχους, ιαμβικούς προπαροξύτονους, ομοιοκατάληκτους,  εναλλασσόμενους με παροξύτονους, με παρηχήσεις και προσωδίες εντός των στροφών, ώστε το έργο να αποκτά μία μουσική δομή.

Δεν είναι μία σύνθεση αμφισβήτησης της  ιστορικότητας του Ιησού. Η παράθεση ύμνων και πατερικών κειμένων, με έμφαση στην ύπαρξη και υπόσταση του Κακού εντός της θνητότητας των πιστών, δείχνει ότι τον ποιητή απασχολεί η φιλοσοφική προσέγγιση του νυν και του επέκεινα. Το μετά το φυσικό εύρος της ύπαρξης σαρκώνεται γλωσσικά, δημιουργώντας έναν τόπο, που με τη μίξη  στοιχείων από τη λόγια παράδοση, γίνεται η καινοφανής πατρίδα των πραγματικά ταπεινών και απόντων, των εκτός των θεολογικών δογμάτων, των αναζητούντων τη λύτρωση μέσα από τον προσωπικό τους σπαραγμό. Η ανάσταση είναι γιορτή της φθίσης και ο Λάγιος αξιώνει να γιορτασθεί και από τους αποστάτες, αυτούς που δεν προσέγγισαν την πίστη με τον τρόπο της μετάνοιας. Ο καλός ποιμένας όμως έχει κι άλλες μορφές. Αναγκάζεται  ο άνθρωπος να ταλαντεύεται ανάμεσα στη συγχώρεση και στην αμαρτία, ανάμεσα στην πίστη και στη συνείδηση. Αρνείται να υποταχθεί στα σημάδια του κακού, στα σημάδια του σώματος που πάσχει. Και η αγωνία είναι διπλή·  του Θεού και του ανθρώπου μαζί.

 

Μουσική Διάθεση: Odetta – Sometimes I Feel Like a Motherless Child (Ακούγεται στην αριστουργηματική ταινία του Παζολίνι, «Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο»)

 

Δεύτερος Παρακλητικός

Ποδήματα φθαρμένα, σάν τῆς γριᾶς τά γνέματα,

καί λαμπραστέρι μου ἔκπτωτο, τραυλό μαράζι,

κι ἐσύ, ψυχούλας σκιά, που βάλτωσες στά φλέματα

τοῦ γέρο-σατανᾶ, πού  βλασφημᾶ κομπάζει,

τά τρόπαιά του πάρ’, τ’ ἀναίσχυντα, καί κρέμα τα,

ὄπου ἡ νύχτα, πιό ἀπό νύχτα, σέ δαμάζει.

θαμμένος στοῦ ἀνοσίου φαράγγια, λόγγους, ρέματα,

αἰστάνσου τό γλυκύτατον νά πνεύσει ἀγιάζι,

σταλμένο, ὅλο, τῆς σωτηρίας σου τά δέματα,

ἀπ’ τό Ἀρνίον, ὁπού πραότατα βελάζει.

μήν κύπτεις, εἶναι πλάι σου, τά κακά πολέμα τα

μέ φῶς του, ἀπό σμαράγδι, ἀδάμαντα, τοπάζι.

διά τοῦ στεφάνου, πάντα καταλεῖ τά ψέματα

φουστάνι πιά, τῆς ἀνθρωπότητας, καί νάζι,

κι ὡς οἱ ἄκανθες, τρυπώντας, πλημμυρίζουν αἵματα,

ἡ μυστική θυσία τόν θάνατον ἁγιάζει.

 

286_n

Πίνακας Max Beckmann – Auferstehung

 

Ἰωάν. ιθ΄, 25 27

Σά χαροαρπάζουνταν (καί, δέν) ἀπάνου στόν σταυρό, ὡς προερρήθη ἀκατανίκητα,

κάλεσε τή γριά, τόν νέο μαθητή κι ἀνήγγειλε αὐτός θα εἶναι, τοῦ λοιποῦ, ὁ γιός σου.

καθώς μέ μιά ἀλοιφή, ὀρθῶς και φαρμακοπρεπῶς, ἐξαλείφουμε τόν μύκητα

ἀποκήρυξε τήν κληρονομιά, τό αἷμα του, λίγο τό φῶς, τήν ἐσχατιά τοῦ, μεταδόσου.

 

Τῆς ἀσπρισμένης κόμης της περιγελάστρα ἀντίστοιξη ἡ φύση του, τοῦ ἀγέραστου.

πού γεύονταν, μακάριος, τήν ἀχρονία, στ’ αὐτιά του ἀνεπαίσθητος ὁ θρῆνος,

τρυγόνας κλάψα, μοιρολόγι πέρδικας, ὅποια τά παρακάλια τῆς μητέρας του.

νά προϋπάρχεις γεννηθείς οὐ ποιηθεῖς (καί τά λοιπά) ἰσοδακρύζει μ’ ἄγριο κτῆνος.

 

ἄν, προσώρας ἔστω, δύνονταν ν’ ἀντιληφθεῖ τή θνητή ἀπελπισία, τό ψυχοπάλαισμα

ἄν τό αἰσθάνουνταν πώς τή μακέλλευε, καθώς συνέθλιβε, ἀμούστακο, τόν Ἰωάννη,

θά ἐννοοῦσε ὅτι αὐτός εἶναι ἡ μυλόπετρα νά ἔχει τό δάκρυ τους γιά ἄλεσμα,

ἄρτοι  στό φοῦρνο του, ἰχθεῖς πού τ’ ἄγκιστρο τοῦ προορισμοῦ του θά ξεκάνει.

 

τό ν’’  ἀγαπᾶς, ἀνθρώπινα, σημαίνει νά δηλώνεις τό σαρκίο σου τοῦ ἄλλου εἵλωτα.

κι ὅπως ὁ λευκασμός δέν ἀπαλείφεται ἀπ’ τό δάχτυλο τῆ ἀπουσία τῆς βέρας,

ἔτσι ὁ δικός μας ὁ καιρός καταλογίζει ὅλα τά πράγματα, εὐκρινῆ κι ἀδήλωτα,

ἔτσι, γι’ αὐτήν, δε σβάνεται ποτέ ὁ καρπός, μονάκριβος, τῆς μυστικῆς γαστέρας.

 

 

 

Λουκ. κδ΄,   13-32

Εἶχαν παρέλθει ἀπό τήν κοίμησή του τρία (τά προβλεφθέντα) νυχτοήμερα,
Κλεόπας, κι άλλος εἷς, πορεύονταν πρός Ἐμμαούς, μιά γκρίζα, ἀνώνυμη, τῆς φτώχιας κώμη,
κι ἀυτός, αφοῦ συσκότισε τούς ὀφθαλμούς των μή ἀναγνωριστεῖ, τούς μίλησε ἥρεμα.
τόν ρώτησαν, ἄν ἄκουσε πού ὁ σταυρωθείς ἐδιάβηκε τό ἄβατο σταυροδρόμι.

 

συμβαδίζοντας μνημονεῦαν προφητεῖες, καί φτάσαν ν’ ἀναπαυθοῦνε στοῦ χωριοῦ τά δώματα,
ἐκεί, ἀφοῦ εὐλόγησε καί μοίρασε τό ψωμί, τούς ἐπέστρεψε τήν επί τούτου ὅρασή τους.
τῶν μαθητῶν χαρές καί ξεφαντώματα γιά τά γλυκά κι ἀπρόσμενα ἀνταμώματα,
πλήν, ἤδη ἔπλεεν ὁ υἱός σ’ ὠκεανό μακαριότητας μέ τήν εὐδαιμονία μυθώδους κήτους.

 

ὦ Κύριε, τ’ ἄπιστα γεννήματά σου, εἰς ἅ ἐνεφύσησας πνοή ζωῆς συγχώρα τα,
κι ἐπίτρεψε νά ἑορτασθεῖ μές στήν άνάστασή σου ἡ ἀμαρτάνουσα θνητότης,
κοινώνησέ μας σκοτοφῶς κι ἀσυμμετρία, φανέρωσε τοῖς ἀναξίοις τά ἀόρατα,
ὄχι ὁ δοῦλος σου ὁ μετανοῶν νά εὐφρανθεῖ, μά ὁ ἀποστάτης, ὁ ληστής κι ὁ καταδότης.

 

ὅμως, ὁ παλαιός ἑσπερινῶν, ψυχρός και ἀμετάτρεπτος, οὐδέτερος σάν ἄζωτο,
ρομφαία κραδαίνει ἀντί μηλίτη νά κερνᾶ πού κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος.
ὁ πλάσας, αδιακρίτως, καί τιτρώσκει μας, αὐτός πού στέρησέ μας, ἐξ ἀρχῆς τό ἀμαράζωτο,
ὅτι ἐμεῖς ἐσφραγιστήκαμε μέ τ’ ἀρνία του κι ὁ στοργικός ποιμήν μας εἶναι ὁ λύκος.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

6_n

Ο ποιητής Ηλίας Λάγιος γεννήθηκε στην Άρτα το 1958 και υπέκυψε στα τραύματά του στην Αθήνα, στις 5 Οκτωβρίου του 2005, μετά από πτώση από το μπαλκόνι του. Εξέδωσε τα ποιητικά βιβλία: «Πρόοδοι εν προόδω», Ωλήν 1981, «Ασκήσεις Ι-ΙΧ», 1984 (με το ψευδώνυμο Αλέξης Φωκάς), «Τα κατά Αλέξιον και Μαρίαν», Βιβλιοπωλείον της Εστίας 1990, «Συνεστίασις», 1991, «Η ιστορία της Λαίδης Οθέλλος», Βιβλιοπωλείον της Εστίας 1992, «Το βιβλίο της Μαριάννας», Ίκαρος 1993, «Ο Μικρός Ήρως: το σκετσάκι», Αντί 1996, «Η έρημη γη», Ερατώ 1996, «Περί ζώου», Παρουσία 1996, «Μουζικούλες», Ερατώ 1997, «Της γυναικογυναίκας», Ερατώ 1998, «Το εικοσιτετράωρο της Δηούς», Καστανιώτης 1998, «Θεατρολογία», Καστανιώτης 1998, «Πράξη υποταγής», Ερατώ 2000, «Φεβρουάριος 2001», Ερατώ 2002, «Ο άνθρωπος από τη Γαλιλαία», Ερατώ 2004, και το «λαϊκό» αφήγημα «Η αρπαγή της κούτας», Ερατώ 2003. Συνέπραξε στις συλλογικές εκδόσεις: «Τριώδιο», Άγρα 1991 (με τους Διονύση Καψάλη και Γιώργο Κοροπούλη), «Ανθοδέσμη», Άγρα 1993 (με τους Μιχάλη Γκανά, Διονύση Καψάλη και Γιώργο Κοροπούλη). Επίσης, επιμελήθηκε τις εκδόσεις: Κωστής Παλαμάς, «Κ’ έχω από σας μια δόξα να ζητήσω» (ανθολογία), Ερμής 2001, Στέλιος Ανεμοδουράς, «Ο μικρός ήρως», Κατάρτι 2001, Robert E. Howard, «Κόναν ο βάρβαρος», Κατάρτι 2001, Ιωάννης Γρυπάρης, «Σκαραβαίοι και τερρακόττες», Ίνδικτος 2002, Johnston McCulley, «Το σημάδι του Ζορρό», Κατάρτι 2003, Edgar Rice Burroughs, «Ο Ταρζάν στο κέντρο της γης», Κατάρτι 2003, Κωστής Παλαμάς, «Η ασάλευτη ζωή», Ιδεόγραμμα, 2004.

Be the first to comment!
 
Leave a reply »